≡ Menu

Pyotr A. Kropotkin

1842, Moskova doğumlu. 1857’de Rusya İmparatorluğu’nun ayrıcalıklı bir askeri okulu olan Pajeskiy Korpus’a girdi; Korpus’u bitirince Petersburg’daki muhafız alaylarından birine girerek kendine parlak bir kariyer yapabilecekken bambaşka bir yol seçti, Sibirya yollarına düştü ve Amur boylarındaki Kazak birliklerinden birine girdi. O yıllarda Amur bölgesinde ve Mançurya’da gezilere çıktı; bu bölgelere ilişkin coğrafi kayıtlar tutan ilk Rus araştırmacı oldu. 1867’de Petersburg’a döndü; üniversitenin fizik-matematik fakültesindeki öğrenimini coğrafya alanındaki önemli çalışmalarıyla, araştırmalarıyla bütünleştirdi. Daha Sibirya’dayken sosyalist düşüncelerle ilgilenmeye başlayan Kropotkin, 1872’de yaptığı Avrupa gezisi sırasında M.A. Bakunin’in düşüncelerinden ve I. Enternasyonal’in etkinliklerinden haberdar oldu. Rusya’ya dönünce devrimci yeraltı hareketlerine katıldı, ‘Çaykovtsı’ grubuyla ilişki kurdu, işçiler arasında propaganda çalışmaları yürüttü.1874 Mart’ında tutuklandı ve Petropavlovsk zindanına kapatıldı. İki yıllık tutsaklıktan sonra sevk edildiği Nikolayev Askeri Hastanesi’nden yurt dışına kaçmayı başardı. Böylece uzun yıllar (kırk yıldan fazla) sürecek Rusya dışı yaşamı başlamış oldu.

Peter_Kropotkin

Kropotkin bu dönemde Rus ve Avrupa devrimci hareketi içinde aktif olarak yer aldı. Bir dizi anarşist yayın organının çalışmalarına, işçi mitinglerine, sosyalist toplantılara katıldı. Devrimci etkinliklerinden dolayı ikinci kez -bu sefer Fransız makamlarınca- tutuklandı, Clervo cezaevine kapatıldı. Sonraki göçmenlik yılları ise bilimsel ve toplumsal yayınlara kendini en yoğun biçimde verdiği dönem oldu. Nineteenth Century, Geographical Journal, Britanya Ansiklopedisi gibi Avrupa’nın en ciddi bilimsel yayınlarında yazıları yayınlandı. Londra Coğrafya Derneği’nin çalışmalarına katıldı, 1893 yılında Britanya Bilim Kurulu’na üye seçildi. İsyancının Söylevleri (1885), Ekmek ve Özgürlük (1892), Tarlalar, Fabrikalar, İşlikler (1898), Karşılıklı Yardımlaşmanın Evrime Etkisi (1902), Büyük Fransız Devrimi (1909) gibi büyük yapıtlarını da bu dönemde yazdı.

Kropotkin’e yurda dönüş yolu ancak yetmiş dört yaşına ulaştığında, Şubat Devrimi’yle açıldı: 12 Haziran 1917 günü yurduna dönen yaşlı devrimci yaşamının son yıllarında, zorunluluğuna ve kaçınılmazlığına bütün varlığıyla inandığı Büyük Rus Devrimi’ne tanık oldu. Büyük Ekim’i izleyen aylardaki zor dönemleri, toplumun barışçıl biçimde ‘devletsiz komünizm’e geçişi konusundaki umut kırıklıklarını, iç savaşı ve yeni devletin yapılanmasından kaynaklanan kaygıları yaşamak zorunda kaldı. Ancak bütün bunlar insana inancını, aklın, adaletin ve iyiliğin zaferine inancını ve Rusya’nın geleceğine inancını sarsamadı. 1921 yılında öldü. Moskova’da Novodeviçye mezarlığına gömüldü.

 

Agora Kitaplığı’ndan çıkan kitapları:

Bir Devrimcinin Anıları (Pyotr Kropotkin, 2015)

Çağdaş Bilim ve Anarşi (Pyotr Kropotkin, 2015)

Ekmeğin Fethi (Pyotr Kropotkin, 2015)